Amerikan kapi ve ahsap kapilar hakkinda teknik bilgiler
Amerikan
kapi ve ahsap
kapilar hakkinda teknik bilgiler
Kapi:Bina içindeki
veya dy?yndaki açyklylary örten yapy elemanydyr. Görevi, iç hacimlerden
birbirine geçmeyi,dy?arydan iç hacimlere girmeyi ve hacimlerin birbirine kar?y
kapanmasyny sa?lamaktyr. Bu kapany? sa?lanyrken emniyetin de sa?lanmasy gerekir.
Dy? kapy olmasy halinde ise her çe?it dy?-etkenlere kar?y koruyucu olmasy,
binanyn dy?a kar?y da emniyetini sa?lamasy gerekir. Kapylaryn büyüklük ve kanat
sayylary,bina içinde veya dy?ynda oldu?una göre binanyn tümü veya iç hacim
boyutlary ile uygun oranda seçilmi? olmalydyr. Bir iç kapynyn bulundu?u
hacimlerin fonksiyon ve önemine göre, de?i?ik malzeme ve boyutlarda olmasy
mümkün oldu?u gibi, bir dy? kapynyn da bina ana giri?ini belirlemesi nedeniyle
etkileyici ve belirgin bir yeri ve görünü?ü olmalydyr. Dy? kapynyn, binanyn
pencereleriyle beraber bulunmasy nedeniyle hep birlikte uygun bir oranda
düzenlenmi? olmasy gerekmektedir. Yç kapylaryn planyn gerektirdi?i sayyda ve
do?ru düzende yerle?mi? olmalary gerekir. Yanly? yerlere gereksiz konan kapylar,
iç hacimlerin görünü?ünü bozar ve özellikle e?ya yerle?tirilmesini zorla?tyryr.
Ayryca, kapylaryn açyly? yönlerinin de do?ru olmasy gerekir.
l)Kapynyn Plandaki Yeri Kapylar binada içte ve dy?ta
olmak üzere birbirinden tamamen ayry iki noktada bulunur. Yç kapylar, oda
kapylary,mutfak5 banyo, wc gibi hacimlerde,bodrum katy hacimlerinde ve toplu
konut giri? kapylary olarak görev yaparlar. Dy? kapylar, bina esas giri?
kapylary, garaj, ahyr ve bahçe kapylarydyr.
2)Kapylarda Açyly? Yönü ve Duvardaki Yeri Kapylar iç ve
dy? kapylar olarak ayryldyklaryna göre bulunduklary bölüme göre de de?i?ik
yönlerde açylabilirler. Yç kapylar, hacim içine do?ru ve dy?yna do?ru açylyrlar.
Konutlarda hacim içine do?ru açylyrlar, toplu çaly?ylan hacimlerin kapylary
koridor tarafyna açylyrlar. Duvar ortasyna yerle?tirilen kapy, büyük hacimlerde
etkili bir görünü? sa?lar. Küçük hacimlerde ise böyle bir uygulama e?yalaryn
yerle?tirilememesi nedeniyle umumiyetle resmi yerlerde; synyflar, büro, sinema
ve okul gibi yerlerde ise herhangi bir tehlike anynda kapylar dy?a do?ru açylyr.
Böylece tehlike anynda kaçy? için kolaylyk sa?lanyr.
3)Kapylarda Geni?lik ve Yükseklik Kapylar bulunduklary
hacimlere göre geni?lik ve yükseklik gösterir. Kapylaryn temiz boyutlary kaba
yapyda tespit edilir ve uygulama projelerinde ve detaylarda gösterilir. Kapy
bo?luklary byrakylyrken yanak kysymlaryn düzgün ayarlanmasy ve yükseklikte ise
kasalaryn birle?me mesafesi ve dö?eme mesafeleri dikkate alynmalydyr. Kapylarda
geni?lik ya?ma hacimleri için en az 80cm,standart ise 90cm olmalydyr. Bu
geni?lik daire giri?lerinde l00cm olmaktadyr. Ayryca du?, wc gibi yerlerde
geni?lik 60cm yeterli olabilir. Bahçe kapylarynda ise 180-250 cm arasynda
yeterli görülür. Kapy yükseklikleri binalarda 205-215 cm arasynda olmaktadyr.
Dükkan, i?yeri gibi büyük hacimli yerlerde 250-300cm olabilir. Bu geni?lik ve
yükseklik de?erleri çift kanatly kapylarda 140-180cm geni?lik, okullarda 95-100
cm, tiyatro, toplanty salonu gibi umumi ve resmi yerlerde bu de?erler ki?i
sayysyna göre de?i?mektedir. Sinemalarda, 600 ki?iye kadar hacimlerde her 125
ki?i için geni?lik 100cm;600 ki?iden fazla olan hacimlerde ise her 165 ki?i için
l00cm geni?lik ayan yapylmalydyr. Büyük ma?azalarda, her l00m2 için 30cm, ayryca
üst katlarda en az l00cm kapy geni?li?i olmalydyr. Ahyr kapylarynda geni?lik tek
kanatly kapylarda 125cm; iki kanatlylarda ise 165cm olmalydyr. Yükseklik ise
220cm normaldir. Garaj kapylarynda geni?lik 195-220cm;yükseklik de 195-220cm
olmalydyr.
4)Kapylaryn Kanat Açyly?yna Göre Tipleri
a)Sa?a ya da
Sola veya Dy?a Açylan Kapylar: en yaygyn kullanylan kapy açyly? ?eklidir. E?er
kapy sa?a açylyyorsa sa?a açylan kapy; sola açylyyorsa sola açylan kapy adyny
almaktadyr. Binalarda genellikle bu kapylar kullanylyr. Oda kapylary içe
do?ru,bina giri? kapylary da içe do?ru, tiyatro, sinema gibi yerlerde tehlike
anynda kaçy?yn kolay olmasy için dy?a do?ru açylyrlar. Bu kapylar tek kanatly
olabilece?i gibi çift kanatly da olabilir. Bu kapylaryn açyly? yönleri, sadece
bir hacme açylacaksa kanatlardan birisi küçük olu e?er ayry hacimlere açylmalary
söz konusu ise kanatlar birbirinin ayny olur. Bu tip kapylar genellikle postane,
istasyon gibi yerlerde kullanylyr. Ayryca üç veya daha çok kanatly olan
kapylarda kasaya mente?e ile ba?ly kanada öteki kanatlar da asylmy?tyr. Asylan
kanatlar ayny boyutta veya daha küçük olabilirler.
a)Çarpma Kapylar: Her iki
yöne de açylan kapylardyr. Özel yayly mente?e sayesinde iki tarafa da hareket
edebilir. Giri? çyky?yn fazla oldu?u binalarda, büyük mutfaklarda görevlilerin
devamly giri?-çyky?y için çok uygundur. Yki taraftan da gelenlerin görülebilmesi
için camly yapylyrlar. Tek kanatly veya çift kanatly olabilirler. Kanatlar ister
çift isterse de tek olsun kanat veya dü?ey kenarlaryn birbirine çarpmamasy için
aralaryna 3 mm kadar bo?luk byrakylmasy gerekir. Kapylaryn kilitlenmesi içinse
dö?eme veya lentolara yapylan sürgüler sayesinde uygulanyr.
b)Katlama
Kapylar: Bu kapylar geni? açyklyklaryn örtülmesi için elveri?li olurlar.
Kanatlar katlama ve sürme hareketini birlikte yaparlar. Kanatlar ya bir duvar
tarafyna veya her iki tarafa açylarak katlanmy? halde toplanyrlar. Katlama
kapylar, lentoya iki kanatta bir olmak üzere mente?e do?rultusunda asylyrlar.
Kanat geni?likleri birbirine e?ittir. Bu kapylar gerekirse yanaklarda
hazyrlanmy? ni?ler içinde toplanyr.
c)Armonik Kapylar: Kanatlar yalnyz
ortalaryndan lentodaki raya asylmy?tyr. Kanat tek tarafa ya da sa?a-sola
toplanyr veya duvar ni?i içine toplu halde girer. Normal kanatlar e?it
geni?likte ve 60-80cm dir. En çok 90cm ye kadar çykabilir. Sabit kasaya ba?ly
ilk kanat normal kanatlaryn yary geni?li?indedir. Kanatlaryn lentoya ortadan
asylmasy nedeniyle ayryca e?ikte ray kullanmak zorunlu de?ildir. Ancak 2,5
kanattan fazla kanat olmasy halinde ray kullanmak gerekir.
d)Akordeon
Kapylar: Bu kapylar,metal makaslardan olu?an bir iskelet sistemi üzerine iki
paçadan olu?an birbirine mafsally ah?ap plakalar veya bükülebilir malzeme olarak
yapay deri (PVC kaply kuma?) ile iki yüzeyi kaplanmy?tyr. Yki yüzeyin kaplanmy?
olmasy nedeniyle arada kalan hava tabakasynyn oldukça yalytycy etkisi vardyr.
Ayryca ses yalytycy (cam yünü) ilavesi ile ses yalytymy sa?lanyr. Akordeon
kapylar, lento da derin kasaya asyly duran veya gömülü olarak yerle?tirilen ray
ve makaralar sadesinde sürülür; veya lento da makarasyz olarak raya takylydyr.
Buna kar?yn e?ikte bil yaly yataklar yardymy ile hareket ettirilir. Do?rudan
tavan yüzünde hareket eden akordeon kapyda ray,tavana syva ile ayny düzlemde
kalacak ?ekilde gömülür veya varsa tavan kaplamasy arasyna girerek gene ayny
düzlemde kalyr. Tavana asylan raylar yaryçapy 1.20 m daire olacak ?ekilde
bükülebildiklerinden dalgaly olarak geni? bölmeler halinde de uygulanabilirler
ve tek veya çift tarafly olarak sürülebilirler.
e)Teleskop Kapylar: Tek veya
çift katly olarak imal edilen teleskop kapylar yan yana ya da iç içe
sürülebilirler. Sürülen ilk kanat açyly? syrasynda kendinden sonra gelen
kanatlary da birbirine takylan çytalar yardymy ile sürükleyerek açar ya da
kapatyr. Duvar önüne açykta uygulanan teleskop kapylar, yalnyz dy? kapy olarak
tertiplenirler. Yç kapylar için kanatlaryn duvar cebi içine girmeleri mümkündür.
Sürme takym olarak sürme kapy takymlaryndan uygun olany kullanylyr. Her kanat
için ayry sürgü takymy kullanmak gerekir. Çift cidarly teleskop kapy ses
yalytymy açysyndan iyi sonuç verir. Bu nedenle toplanty gibi hacimlerde
kullanylyr. Yç içe giren bu kapylarda ortada kalan iki kanat tek katly, ses
yalytymy sa?lanmy? kanatlardyr. Sykma kanat olarak imal edilmi?lerdir. Ancak
geri kalan kanatlar tek katly orta kanatlary ve kendinden sonra gelenleri içine
alacak ?ekilde kutular halindedir. Lentoya rastlayan kasa her kapy kanady
kalynly?y için ayry ayry geni?likte kanallara ayrylmy? oldu?undan,kapaly durumda
geçirimsiz bir kapany? sa?lanmy? olur. Dö?emede kanatlar altyndaki yalytycy bant
veya fyrçalarla dö?emeye sykyca basty?yndan burada da kapany? geçirimsiz kapany?
sa?lanyr. Teleskop kapynyn tamamen duvar içine gömülebilmesi için gerekli duvar
içi cep bo?lu?u byrakylmasy, projelendirme syrasynda kapynyn yapymynda uzman
firma ile beraber çaly?ylmasy, tavsiyelere ve di?er teknik özelliklere önem
verilmesi gerekir.
f)Garaj Kapylary: Garajlarda,büyük mente?elerle asyly
a?yr kanatly kapylar yerine mafsally sürme kapylar kullanmak daha pratik
olmaktadyr. Sürülü? ya yalnyz bir tarafa ya da büyük kapylarda oldu?u gibi iki
kanat, ayry ayry sa?a sola ayrylyr. Bu kapylarda ilk kanat,yana sürülü?ü
kolayla?tyrmak için yan dönel kanat olarak düzenlenir. Bu yan dönel ilk
kanat,garaja giri? çyky?y da sa?lar. Bu kapylar yatay sürülerek açylabildikleri
gibi,dü?ey sürme veya basküllü olarak da açylabilirler. Her iki açyly?ta da
kanat a?yrly?ynyn, kar?y a?yrlyklarla dengelenmesi ya da bir motordan
yaralanylmasy gerekir.
g)Döner Kapylar: Bina esas giri?inde rüzgar ve
so?u?un içeri girmesini engeller. Bir eksen etrafynda 2,3,4 kanat halinde
olurlar. Giri? çyky?yn çok oldu?u umumi ve resmi yerlerde kullanylyrlar. Yki
kanatly döner kapylar hava akymyny tam önleyemedi?i için pek kullanylmaz. Kapy
ortasynda bir mile ba?lanarak bir silindirin içinde hareket ederler. Yazyn
kapylar toplanarak iç hacmin hava almasy sa?lanyr.
h)Sürme Kapylar:
Kapylaryn içe veya dy?ary açylmasy mahzurlu oldu?u durumlarda sürme kapylar
kullanylyr. Kanatlar üstten lentoya, ray üzerinde hareket eden makaralar yardymy
ile asylydyr. Ayryca alttan dö?eme içine gömülmü? raylar yardymy ile
sarsylmadan, yalpasyz hareket eder. Bu kapylar duvar önüne sürülecek ?ekilde ya
da duvar arasyna gizlenecek ?ekilde yapylyr. Tek veya çift kanatly yapylyr.
